عايشه بنت ابي بكر[1]

عایشه دختر ابوبكر يكي از همسران پيامبر اسلام(ص) بود. عايشه را مزاجی عصبی و سخت و تند و سرکش بود. همچنين حدّت طبع و رشک و حسادت شدید از صفات بارز شخصیت وي بود. پس از این که پیامبر رازی را به او و همسر دیگرش حفصه(دختر عمر) گفت، برخلاف آنچه پیامبر گفته بود که آن را افشا نکنند، آنها راز را بر ملا کردند. پس خداوند آیاتی را در اوائل سوره تحریم در سرزنش آن دو نازل فرمود: «اگر شما از كار خود توبه كنيد (به نفع شماست‏، زيرا) دلهايتان از حق منحرف گشته‏؛ و اگر بر ضدّ او دست به دست هم دهيد(كارى از پيش نخواهيد برد زيرا) خداوند ياور اوست و همچنين جبرئيل و مؤمنان صالح‏، و فرشتگان بعد از آنان پشتيبان اويند».[2]  ابن عباس ‍ گوید: «از عـمـر سـؤال کـردم: دو زن کـه بـا هـم علیه پیامبر(ص) همدست و همراه شدند و سوره تحریم در مـورد آنـان نـازل شد کدامین زنان بودند؟ هنوز کلامم تمام نشده بود که عمر پاسخ داد: عایشه و حفصه». عایشه و حفصه آنقدر رسول خدا را آزار می دادند که تمام آن روز را خشمگین سپری می کرد.^[3] همچنین عایشه و حفصه در زمان بیماری رسول خدا(ص) با او مخالفت کرده و هر کدام خواستند تا پدر خود را برای امامت نماز جماعت دعوت کنند که پیامبر اکرم(ص) به آن دو فرمودند: «شما چون زنان فتنه گر اطراف یوسف علیه السلام هستید».^[4] در صحیح مسلم آمده است که پیامبر اکرم(ص) از منزل عایشه خارج شدند و فرمودند: «رأس کفر اینجاست. شاخ شیطان از اینجا بیرون می آید».^[5] عایشه از زمان حيات پیامبر(ص) با امیرالمؤمنین(ع) دشمنی داشت، لذا پس از خلافت امام علی(ع)، طلحه و زبیر که به مخالفت با آن حضرت پرداخته بودند نزد عایشه رفته و او را نیز با خود همراه ساختند. آنها همگي به بصره رفته و تعداد بسیاری را کشتند و بیت المال بصره را مصادره و عثمان بن حنیف حاکم بصره را مورد شکنجه قرار دادند. امیرالمؤمنین(ع) بلافاصله همراه با سپاهی حرکت کردند و جنگ جمل میان آنها واقع شد كه به شكست ناكثين انجاميد. عایشه آتش جنگ جمل را بر افروخت و خود رهبری آن را بر عهده گرفت، در حالی که خداوند به او دستور ماندن در خانه می دهد: «و در خانه بمانید و مانند جاهلیت نخستین، خودنمایی نکنید».^[6]

ابن عبدربه در عقدالفرید^[7] بازگو می کند: پس از جنگ جمل روزی ام اوفی عبدیه که از قبیله عبدالقیس بود و از قبیله وی صدها مرد با شهرت مانند حکیم بن جبله را لشکر عايشه کشته بودند به نزد عایشه رفت و گفت: ای مادر مؤمنان، درباره مادری که فرزند خردسال خویش را به قتل برساند چه می گویی؟ عایشه گفت: آتش دوزخ بر او لازم است. پرسید: درباره مادری که از فرزندان بزرگسال خود بیست هزار نفر را به خاک و خون بکشاند چه می گویی؟! عایشه فریاد برآورد: این دشمن خدا را بیرون کنید! هنگامي كه عایشه نزد ام سلمه آمد تا او را نیز به جنگ با اميرالمؤمنين(ع) بشوراند. ام سلمه به او گفت: آيا به ياد دارى كه روزى على(ع) نزد پيغمبر(ص) آمد و ما در كنار او بوديم و پيغمبر(ص) مدتى با على(ع) نجوا كرد و طول داد. تو خواستى به آنان اعتراض كنى و من جلوي تو را گرفتم، ولى تو اعتنا نكردى و رفتى و اعتراض نمودى و سپس با چشم گريان و با پشيماني و خشم بازگشتى. من پرسيدم چه شد؟ تو گفتى: وقتى رفتم به على گفتم: من از ميان نُه روز، يك روز دارم كه با پيامبر باشم پسر ابوطالب، نمى گذارى اين روز براى من بماند؟ پيامبر در حالى كه رخسارش سرخ شده و خشمگين بود رو به من كرد و گفت: «بازگرد، به خدا قسم هر كس على را دشمن بدارد از ايمان به خدا بيرون رفته است؟». عايشه گفت : بله به ياد دارم.^[8] اميرالمؤمنين(ع) در وصف عايشه فرمود: «اما او، خوی زنانه دیده عقل و خردش را سخت فروبسته و شراره های کینه و دشمنی با من در دلش چون کوره آهنگران زبانه می کشد. اگر از او می خواستند تا آنچه را که با من کرده است به شخص دیگری روا دارد هرگز زیر بار نمی رفت و نمی پذیرفت».

عايشه رابطه خوبي با معاويه داشت و معاویه هدایای زیادی را برای عایشه می فرستاد: «معاویه هدایا و لباسها و چیزهایی برای او می فرستاد که در صندوق خویش می نهاد و تنها یک بار برای او یکصد هزار فرستاد».^[9] یکبار دیگر نیز هنگامی که او در مکه بود. گردنبندی برای او فرستاد که یکصد هزار ارزش داشت. همچنین: «معاویه همه قرضهای عایشه را که هجده هزار دینار بود, پرداخت و همه چیزهایی را که به مردم می بخشید, برایش تأمین کرد».^[10]  عایشه چون جزء زنان پیامبر(ص) بوده لقب ام المؤمنین را داشته است. ولی این لقب تا آخر عمر برای او باقی نماند زیرا پیامبر(ص) حق طلاق زنان خویش را به اوصياي دوازده گانه خويش(امیرالمؤمنین و جانشینان ایشان) داده بودند. پیامبر اکرم(ص) به علی(ع) فرمودند: «ای اباالحسن، همانا شرف امّ المؤمنین برای زنان من باقی است تا زمانی که اطاعت خدا را کنند. پس هرکدام از آنها که خدا را به واسطه خروج بر تو عصیان کرد، او را طلاق بده و از شرافت امّ المؤمنین بودن ساقط کن».^[11] این حق بعد از امیرالمؤمنین به امام حسن و بعد به امام حسین علیهم السلام منتقل شد. و امام حسین(ع) عایشه را طلاق دادند.