بهائیت و روسیۀ تزاری:[140]

اولین دولت استعماری که سران بابیت و بهائیت با آن در پیوند بوده اند، امپراتوری روس تزاری است. اقدام کاپیتان تومانسکی، صاحب منصب روسی به ترجمه و ترویج آثار بهائیان[141]و تشکیل اولین مرکز تبلیغاتی مهم بهائیان در خاورمیانه(مشرق الاذکار) در عشق آبادِ روسیه نشانی از این پیوند است.

«منابع بهائی تصریح می کنند که: پس از ترور نافرجام شاه به دست بابیان(28 شوال1268 ق.) بهاء که شدیداً در مظان اتهام بود. به خانۀ شوهرخواهرش(منشی سفارت روس)در زرگنده(محل ییلاقی سفارت)رفت وسفیر روس(دالگوروکی) به حمایت علنی از وی پرداخت و حتی به حسینعلی پیشنهاد کرد که به روسیه رفته و از پذیرایی دولت تزاری بهره مند شود.[142]پس از آزادی بهاء از زندان و تبعید وی از سوی دولت ایران به عراق نیز نمایندۀ سفارت دولت روس، حسینعلی را تا مرز بغداد همراهی کرد[143]که گزندی به وی نرسد».[144]میرزا حسینعلی نوری نیز به پاس این خدمات، لوح ویژه‌ای به زبان عربی برای تزار روس نیكلاویج الكساندر دوم صادر نمود كه متن فارسی آن به این شرح است: «یكی از سفیران تو مرا هنگامی كه در زندان تهران زیر غل و زنجیر بودم یاری و همراهی كرد و به این خاطر خداوند برای تو مقامی معین فرمود كه جز خودش هیچكس رفعت آن را نمی‌داند(!)».[145]