اشاره ای به تاریخ پیدایش مذاهب اربعۀ اهل سنّت:[1]  تشخيص و تبيين دلایل پیدایش مذاهب اربعه اهل سنت در جامعۀ اسلامی، نياز به تحقيق و بررسي عميقي دارد. اولين پيشواي مذاهب اربعه؛ ابوحنيفه(متوفي 150 هجري)، دومين پيشوا؛ مالك بن انس(متوفي 179 هجري)، سومين پيشوا؛ شافعي(متوفي 204 هجري)، و چهارمين پيشوا؛ احمد بن حنبل(متوفي 240 هجري) بوده اند. اين ائمۀ اربعه، 5/1 تا 5/2 قرن با زمان ظهور اسلام فاصله دارند. اما چه عواملي دست به دست هم داد و چه بسترهايي در جامعۀ آن روز فراهم آمد تا اين مذاهب ظهور كرد و رسميت یافت؟  

 نبي مكرم اسلام(ص) با الهام از منبع وحي، از اختلاف آتی در ميان امّت اسلامي آگاه بودند و در این زمینه فرمودند: «بنی اسرائیل هفتاد و یک فرقه شدند و نصاری هفتاد و دو فرقه و به تحقیق که امّت من به هفتاد و سه فرقه تقسیم می شوند. یک فرقه رستگار و بقیه در دوزخ اند». لذا ایشان در كنار آخرين كتاب آسماني، اهل بيت خود را قرار دادند و در حدیث متواتر و مورد اجماع و معتبرِ «ثِقلین» فرمودند که اگر به كتاب خدا و اهل بيت من تمسّك كنيد، هرگز گمراه نخواهید شد. يعني جدايي از قرآن يا اهل بيت(عليهم السلام)، معادل است با ضلالت و گمراهي.

با کودتای سقیفه و ممانعت از نشر احادیث صحیح نبوی و خانه نشین شدن وصیّ رسمی پیامبر اسلام(ص) به مدت ربع قرن، سنگ بنای اسلام در جامعه کج نهاده شد و بدعتها بر دین چیره شد به طوری که امیرالمؤمنین(ع) در طول خلافت کوتاه خویش که در جنگ های داخلی سپری گشت، امکان رفع آن را نیافت. با شهادت امیرالمؤمنین(ع)، راه برای خلافت معاویه بن ابی سفیان باز شد، و سلسله های امویان و مروانیان برای تحکیم پایه های قدرت خود، به مدت قریب به یکصد سال در خاموش ساختن نور اسلام حقیقی و ساخت یک اسلام جعلی به جای آن کوشش فراوان نمودند.

  در دوراني كه بني‌اميه و بني عباس مشغول درگيري سياسي بودند(از سال 107 تا سال 132 كه بني‌اميه سقوط نمود)،امام باقر (ع) و امام صادق (ع) فرصت را غنيمت شمرده و دانشگاه بزرگي را تأسيس کردند و به تربيت و پرورش شاگردان نمونه پرداختند؛ به طوري كه  فارغ التحصيلان صاحب نظر و فقيه و مجتهد امام صادق(ع) به 4 هزار نفر مي رسيد. بنی عباس(به ويژه منصور دوانيقي)، از اين گسترش فرهنگ شيعه توسط امام صادق(ع) و توجه توده مردم به آن، بسیار نگران شدند لذا به اين فكر افتادند تا افرادي را انتخاب نمایند كه بتوانند جلوی امام صادق(ع) بایستند. لذا با حمایت گستردۀ مالی از شخصیت هایی چون ابو حنيفه و مالك بن أنس و شافعي و احمد بن حنبل تلاش کردند با فرهنگ امام صادق(ع) مبارزه كنند. تعبير سيد سابق، از فقهاي به نام و پرآوازه اهل سنت، در این باره چنين است: «محافظه علي الارزاق التي رتبت لهم»، و از ابو زرعه نقل مي‌كند كه: «فقهاي آن زمان، به خاطر وظايفي كه براي آنها معين شده بود و مبالغ كلاني كه در اختيار آنها قرار مي گرفت، اين تشكيلات را راه اندازي نمودند».[2]

با نگاهي به تاريخ و بررسي زواياي تاريخ پنهان، مي بينيم كه عوامل اصلي پيدايش مذاهب اربعۀ اهل سنت، عوامل سياسي بوده است تا بتوانند فرهنگ تشیع را از جامعه حذف كنند.

و آخر دعوانا ان الحمدللّه الذی جَعَلنا مِن المُتمَسّکین بولایت امیرالمؤمنین والائمه عليهم السّلام

اللهم صل علی محمد و آله و العَن اعدائهم من الجِبت و الطّاغوت الي الشّياطين اليهود